Dış mekânları güneşten, yağmurdan ve rüzgârdan koruyup dört mevsim kullanılabilir hale getirmek isteyenler için bioklimatik sistemler günümüzün en çok tercih edilen sistemlerden bazılarıdır. Piyasada tek bir bioklimatik sistem yoktur. Hareket şekline göre birbirinden farklı dört ayrı modeli vardır. Bu rehberde Tilt Model, Bio-Rolling, Çift Hareket ve Rolling Roof bioklimatik sistemleri, çalışma mantıkları ve kullanım alanları açısından karşılaştırılmıştır.
Bioklimatik pergola, çatısı alüminyum lamellerden oluşan ve bu lamellerin motor yardımıyla hareket ettirilebildiği bir gölgelendirme sistemidir. Klasik pergoladan temel farkı, sabit ya da kumaş bir örtü yerine hareketli alüminyum lamel kullanmasıdır. Lamellerin açısı değiştirildiğinde veya paneller geri toplandığında güneş ışığı kontrolü, hava sirkülasyonu ve yağmurdan korunma imkanı sağlamaktadırlar. Bu özelliği sayesinde bioklimatik pergola, kumaş tenteye göre çok daha uzun ömürlü ve dört mevsim kullanıma açık bir sistemdir. Cafe, restoran ve otel gibi ticari mekânlarda dış alanı yıl boyunca kullanılabilir kılmak, villa ve müstakil evlerde ise bahçe ile terası açık hava odasına dönüştürmek amacıyla tercih edilen bir sistemdir.
Tilt Model Bioklimatik Sistem, alüminyum lamellerin lineer aktüatör yardımıyla 0 ile 90 derece arasında hareket ettirilmesiyle açıklık kontrolü sağlayan bir bioklimatik sistemdir. Lameller 0 derecede tam kapalı konuma gelerek suya karşı sızdırmazlık sağlar. 90 derecede ise maksimum hava sirkülasyonuna imkân tanıyan tam açık bir konumdur. Sistemde tek hareket türü bulunur. Lameller yalnızca kendi ekseni etrafında döner, geriye doğru bir toplanma hareketi söz konusu değildir. Bu basit ve dayanıklı yapı, Tilt Model'i sık tercih edilen bir bioklimatik çözüm hâline getirmektedir.
Bio-Rolling Bioklimatik Sistem, lamellerin makaslı bağlantılar ve tekerler aracılığıyla raya bağlanmasıyla geriye doğru toplanma hareketi sağlayan bir bioklimatik pergola sistemidir. Tilt Model'den farklı olarak lameller kendi ekseninde hareket etmez, ray üzerinde geriye doğru hareket ederken yavaşça dik konuma gelir. Bu sayede mekânınızın çatı kısmında, sistemin ölçülerine göre %68 ila %76 oranında bir açıklık sağlanır.
Çift Hareket Bioklimatik Sistem, Tilt ve Bio-rolling modellerinin hareket kabiliyetlerini birleştiren bir bioklimatik sistemdir. Lineer aktüatör sayesinde lameller 0 ile 90 derece arası hareket ettirilebilirken, tüp motor sayesinde panellerin geri toplanması sağlanır. İki farklı motorun bir arada çalışması, kullanıcıya hem açı ayarı hem de tam açılma seçeneğini aynı sistem üzerinde sunmaktadır. Bu iki motorlu yapı, sistemi diğer üç modele göre daha karmaşık ama aynı zamanda en fonksiyonel bioklimatik seçeneği hâline getirmektedir.
Rolling Roof Bioklimatik Sistem, lamellerin makaslar ve tekerler sayesinde raya bağlanmasıyla geriye toplanma hareketi sağlayan, kasasız ve eğimli bir bioklimatik sistemdir. Panellerin hareket mekanizması Bio-Rolling sistem ile aynıdır. Diğer üç modelden farklı olarak 4 yanında kasa profili bulunmaz. Bu sayede sistem daha hafif bir yapıya sahiptir. Bu sistemde su tahliyesini sağlamak için 5° ila 9° arasında eğime ihtiyaç vardır. Sistemde kullanılan alüminyum miktarının diğer sistemlerle kıyaslanınca daha düşük olması nedeniyle diğer sistemlere kıyasla daha düşük maliyetlidir. Sistemin dışında bir kasa olmaması yük taşıma kapasitesinde herhangi bir düşüşe sebep olmaz ve yük kapasiteleri olarak diğer sistemlerle eşittir. Eğimli olması sayesinde de karlı bölgelerde üzerinde kar birikmesini zorlaştırdığı için aslında daha kullanışlıdır.
Tilt Model, Bio-Rolling ve Çift Hareket sistemlerinde çatının dört kenarında bulunan kasa, yağmur suyunu entegre su oluklarına yönlendiren bir yapıdadır. Bu sayede çatıya ayrıca bir eğim verilmesine gerek yoktur. Rolling Roof sisteminde ise durum farklıdır. Rolling roof sistemi eğimli olarak tasarlandığı için, lamellerin üzerinde biriken su, sistemin en önünde bulunan oluğa doğru akar ve oluktan tahliye edilir.
Tilt Model, Bio-Rolling ve Rolling Roof sistemlerinin bakım ihtiyacı düşüktür. Lamellerin ve alüminyum profillerin yüzey temizliği için agresif kimyasallar yerine yumuşak, malzemeye uygun temizlik ürünleri tercih edilmelidir. Motor ve ray noktalarının düzenli aralıklarla kontrol edilmesi, sistemin uzun yıllar sorunsuz çalışmasını sağlayan basit ama yeterli bir adımdır. Çift Hareket Bioklimatik Sistemde ise bakım ihtiyacı biraz daha fazladır. Hizalamada kullanılan çelik tellerin gerginliği, periyodik olarak kontrol edilmesi gereken ek bir bakım kalemidir. Su tahliye kanallarının tıkanmaya karşı düzenli olarak temizlenmesi de ihmal edilmemesi gereken bir noktadır. Sistemlerin neredeyse tamamında elektrostatik toz boya kaplı alüminyum profiller kullanıldığı için herhangi bir paslanma durumu olmaz. Elektrostatik toz boya, istenen boya kalitesine göre 20 ila 25 yıl rengini koruma garantisine sahip olduğu için uzun yıllar boyunca görüntüsünde eskime olmadan kullanılabilecek sistemlerdir.
Yalnızca açı kontrolü yeterli olacaksa ve tam açılma bir öncelik değilse, Tilt Model Bioklimatik Sistem sade ve dayanıklı yapısıyla yeterli bir çözümdür. Mekânın üzerini zaman zaman tamamen açığa çıkarıp gökyüzü manzarasından faydalanmak isteyenler için Bio-Rolling Bioklimatik Sistem daha uygun bir tercihtir. Hem hassas açı kontrolü hem de tam açılma özelliğini aynı anda isteyen, bütçesi buna uygun olan kullanıcılar için Çift Hareket Bioklimatik Sistem en kapsamlı seçenektir. Bütçe önceliği taşıyan, daha hafif ve daha basit bir sistem arayan kullanıcılar için ise Rolling Roof Bioklimatik Sistem mantıklı bir tercihtir. Dördü de aynı temel prensipten, yani hareketli alüminyum lamellerden yola çıkar. Aralarındaki fark, bu hareketin türüdür.